ขอบบานตู้ที่ต้องทำบังใบให้ปิดสนิท ขอบท็อปโต๊ะที่อยากลบเหลี่ยมให้จับไม่บาดมือ หรือไม้ระแนงที่ต้องลบมุมให้ดูเรียบร้อย เป็นงานที่หลายคนคิดว่าต้องมีเร้าเตอร์หรือโต๊ะเลื่อยเท่านั้น ทั้งที่ กบไสไม้ ไฟฟ้า หลายรุ่นทำได้ตั้งแต่แกะกล่อง แต่พอลองครั้งแรก บังใบกลับลึกไม่เท่ากันตลอดแนว และมุมที่ลบเหลี่ยมกว้างแคบสลับกันจนต้องทิ้งไม้ทั้งแผ่น
ปัญหาแบบนี้เกิดจากเครื่องทำได้ไม่ดีหรือเปล่า? คำตอบสั้น ๆ คือ ไม่ใช่ สาเหตุส่วนใหญ่คือเราพยายามไสให้ถึงขนาดในรอบเดียว และไม่ได้ใช้ตัวช่วยที่มากับเครื่องให้เต็มที่
มาดูกันว่า กบไสไม้ ทำบังใบและลบเหลี่ยมได้ด้วยกลไกอะไร ต้องตั้งรั้วประคองและความลึกยังไง เดินเครื่องยังไงให้ลึกเท่ากันทั้งแนว และจุดไหนที่ไม่ควรใช้กบไสไม้
ทำไม กบไสไม้ ไฟฟ้า ถึงทำบังใบและลบเหลี่ยมได้ ทั้งที่ออกแบบมาไสผิวเรียบ?
บังใบ (Rebate) คือร่องขั้นบันไดตามขอบไม้ ส่วนลบเหลี่ยม (Chamfer) คือการปาดมุมขอบไม้ให้เป็นหน้าเอียง กบไสไม้ ไฟฟ้า หลายรุ่นออกแบบให้ใบมีดยื่นถึงขอบฐานด้านหนึ่งพอดี ด้านนั้นจึงไสชิดผนังร่องได้ และมีร่องตัววีใต้ฐานหน้าไว้คร่อมมุมไม้ตอนลบเหลี่ยม
ตัวช่วยที่ทำให้งานทั้งสองแบบแม่น คือรั้วประคอง (Edge Fence) ที่กำหนดความกว้าง และตัวกำหนดความลึกบังใบ (Rebate Depth Stop) ที่บางรุ่นมีมาให้ ถ้าเครื่องของเราไม่มีตัวช่วยเหล่านี้ งานบังใบจะยากขึ้นมาก ให้เช็กในคู่มือก่อนว่ารุ่นที่ใช้รองรับงานบังใบหรือไม่
การทำบังใบ และลบเหลี่ยมด้วย กบไสไม้ จะสวยได้ เมื่อกินไม้ทีละน้อยหลายรอบ ไม่ใช่รอบเดียวให้ถึงขนาด
ตั้งรั้วประคองของ กบไสไม้ ให้กำหนดความกว้างบังใบ ก่อนแตะไม้
ความกว้างของบังใบไม่ได้มาจากมือเรา แต่มาจากรั้วประคอง ที่ยึดกับตัว กบไสไม้
วัดความกว้างจากคมใบ ไม่ใช่ขอบฐาน
ถอดปลั๊กหรือถอดแบตก่อน แล้ววัดระยะจากปลายคมใบด้านบังใบถึงหน้ารั้ว ระยะนี้คือความกว้างบังใบที่จะได้ การวัดจากขอบฐานอาจคลาดได้ ถ้าใบยื่นเลยขอบฐานเล็กน้อยตามที่ผู้ผลิตออกแบบไว้ ขันล็อกรั้วให้แน่น แล้ววัดซ้ำอีกครั้ง เพราะรั้วมักขยับตอนขันล็อก
ลองบนเศษไม้ก่อนทุกครั้ง
ใช้กบไสไม้ ไสลองบนเศษไม้ชนิดเดียวกันหนึ่งถึงสองรอบ แล้ววัดความกว้างจริงด้วยไม้บรรทัดหรือเวอร์เนีย ถ้าคลาด ให้ปรับรั้วแล้วลองใหม่ การเสียเศษไม้ชิ้นเดียวถูกกว่าการเสียบานตู้ทั้งบาน
ปรับความลึกของ กบไสไม้ ทีละน้อย คือหัวใจของบังใบที่ลึกเท่ากัน
ปุ่มปรับความลึกที่หน้า กบไสไม้ กำหนดว่าแต่ละรอบจะกินไม้ลึกเท่าไหร่ หลายคนหมุนไปที่ค่าสูงสุดเพื่อให้เสร็จเร็ว ผลคือเครื่องกินไม้หนัก กระชาก ฐานยกตัว และบังใบลึกไม่เท่ากันตลอดแนว
วิธีแก้คือตั้งความลึกต่อรอบให้ตื้น แล้วไสหลายรอบจนถึงความลึกที่ต้องการ รอบแรก ๆ ใช้ค่าปานกลางเพื่อเอาเนื้อไม้ออก รอบท้ายลดความลึกลงให้บางที่สุด เพื่อเก็บผิวให้เรียบ ถ้าเครื่องมีตัวกำหนดความลึกบังใบ ให้ตั้งไว้ที่ความลึกสุดท้าย เมื่อถึงระดับนั้น ตัวกำหนดจะชนผิวไม้และเครื่องจะไม่กินลึกลงไปอีก ถ้าเครื่องไม่มีตัวกำหนด ให้ขีดเส้นความลึกที่หัวไม้ทั้งสองด้าน แล้วหยุดเมื่อถึงเส้น
ระหว่างทาง ให้หยุดวัดความลึกที่หัวไม้ทั้งสองด้านทุกสองสามรอบ ถ้าหัวกับท้ายลึกไม่เท่ากัน แปลว่าน้ำหนักมือตอนเริ่มหรือตอนจบรอบไม่สม่ำเสมอ ให้แก้ด้วยการเดิน กบไสไม้ รอบถัดไปให้ฐานแนบมากขึ้นในช่วงที่ยังตื้น แทนการเพิ่มความลึกทั้งแนว เพราะช่วงที่ลึกอยู่แล้วจะยิ่งลึกเกินไปอีก
กบไสไม้ ทำบังใบได้ลึกแค่ไหน ดูจากคู่มือของรุ่นนั้น
แต่ละรุ่นทำบังใบได้ลึกสุดไม่เท่ากัน ขึ้นกับขนาดใบและโครงเครื่อง ถ้างานต้องการลึกเกินที่คู่มือระบุ ห้ามฝืนกดเครื่องให้ลึกต่อ เพราะตัวเครื่องจะเบียดผนังร่อง และเสี่ยงกระชากหลุดมือ งานลึกแบบนั้นควรใช้เร้าเตอร์หรือโต๊ะเลื่อยแทน
เดิน กบไสไม้ ให้ฐานแนบตลอดแนว ด้วยการย้ายน้ำหนักมือ
แม้ตั้งความลึกถูก บังใบก็ยังลึกไม่เท่ากันได้ ถ้าเดิน กบไสไม้ ผิดจังหวะ
หลักคือตอนเริ่มรอบ ให้ลงน้ำหนักที่มือหน้า กดฐานหน้าให้แนบไม้ เมื่อเครื่องเข้ามาอยู่บนไม้เต็มตัวแล้ว ให้กดสองมือเท่ากัน และตอนใกล้จบรอบ ให้ย้ายน้ำหนักไปที่มือหลัง กดฐานหลังให้แนบ เพราะตอนนั้นฐานหน้าพ้นปลายไม้ไปแล้ว ถ้ายังกดมือหน้าอยู่ เครื่องจะทิ่มลงกินปลายไม้เป็นแอ่ง
ระหว่างเดินเครื่อง ให้ดันรั้วประคองแนบขอบไม้ตลอด และเดินด้วยความเร็วสม่ำเสมอ ไม่หยุดกลางแนว เพราะจุดที่หยุดจะเป็นรอยลึกกว่าส่วนอื่น
ลบเหลี่ยมด้วยร่องตัววีใต้ กบไสไม้ ให้หน้าเอียงกว้างเท่ากัน
ร่องตัววีใต้ฐานหน้าของ กบไสไม้ มีไว้ให้คร่อมมุมไม้ ทำหน้าที่เหมือนรางนำทาง ช่วยให้เครื่องเอียงอยู่ในองศาเดิมตลอดแนว
เอียงเครื่องให้ร่องตัววีคร่อมมุมไม้
วางร่องตัววีลงบนมุมไม้ที่จะลบ ให้ฐานเอียงประมาณครึ่งหนึ่งระหว่างหน้าไม้ทั้งสอง แล้วเดินเครื่องตามแนวมุมด้วยความลึกตื้น ๆ หน้าเอียงจะกว้างขึ้นทีละรอบ ไสจนได้ความกว้างที่ต้องการ แล้วใช้จำนวนรอบเท่ากันกับมุมอื่น ๆ ของชิ้นงานเดียวกัน หน้าเอียงทุกด้านจะได้ขนาดใกล้เคียงกัน
ลบเหลี่ยมหัวไม้ ต้องไสเข้าหากลาง
ถ้าต้องลบเหลี่ยมที่หัวไม้ฝั่งเสี้ยนตั้ง การไสจากมุมหนึ่งผ่านไปจนสุดอีกมุม จะทำให้เสี้ยนที่มุมปลายแตกเป็นเสี้ยน วิธีแก้คือไสจากมุมแต่ละด้านเข้าหาตรงกลาง แล้วหยุดก่อนถึงอีกมุม หรือลบเหลี่ยมหัวไม้ก่อน แล้วค่อยลบเหลี่ยมด้านยาว ให้รอยแตกเล็ก ๆ ที่มุมถูกไสออกไปในรอบด้านยาว
เช็กเสี้ยนไม้ ก่อนเดิน กบไสไม้ ลดผิวฉีกในร่องบังใบ
ผิวในร่องบังใบที่ขรุขระเป็นขุย มักไม่ได้มาจากใบทื่อ แต่มาจากการไสย้อนเสี้ยน เสี้ยนไม้ที่ถูกใบงัดขึ้นแทนที่จะถูกตัด จะฉีกเป็นหลุมเล็ก ๆ
หลักคือดูทิศเสี้ยนที่ขอบไม้ก่อน แล้วเดินเครื่องไปในทิศที่เสี้ยนลาดลงตามทิศไส ถ้าไม้มีเสี้ยนสวนกันหลายช่วง ให้ลดความลึกรอบท้ายลงให้บางที่สุด และเดินเครื่องช้าลงเล็กน้อย
ถ้าลองแล้วยังฉีก ให้เช็กความคมของใบ กบไสไม้ เพราะใบที่เริ่มทื่อจะงัดเสี้ยนมากกว่าตัด
ใช้ กบไสไม้ ทำบังใบแทนเร้าเตอร์ได้ไหม?
ได้ เมื่อเป็นบังใบตรงตามขอบไม้ยาว ความลึกและความกว้างอยู่ในพิกัดของเครื่อง และไม่ต้องการขอบร่องที่คมกริบระดับงานเฟอร์นิเจอร์ละเอียด
กบไสไม้ ทำงานนี้ได้เร็ว กินเนื้อไม้ได้มากต่อรอบ และไม่ต้องเปลี่ยนดอกหลายขนาด เหมาะกับงานโครง งานบานตู้ทั่วไป และงานปรับแก้หน้างาน
ไม่ควรใช้แทน เมื่อเป็นบังใบที่ต้องหยุดกลางแนวไม่ให้ทะลุหัวไม้ เพราะกบต้องวิ่งผ่านตลอดความยาวไม้ หรืองานที่ต้องการขอบร่องคมและผนังร่องเรียบมาก งานเหล่านี้เร้าเตอร์คุมได้ดีกว่า เพราะดอกเร้าเตอร์กำหนดรูปร่างร่องได้ตรงกว่า และหยุดกลางแนวได้ ส่วนงานที่เกินพิกัดของเครื่อง ดูในหัวข้อถัดไป
งานแบบไหนไม่ควรใช้ กบไสไม้ ทำบังใบหรือลบเหลี่ยม
ชิ้นไม้สั้นหรือแคบเกินกว่าจะจับยึดให้มั่น โดยเฉพาะชิ้นที่สั้นกว่าความยาวฐานกบ ไม่ควรใช้ กบไสไม้ ทำ เพราะเครื่องจะไม่มีที่วางฐานทั้งหน้าและหลังพร้อมกัน มือที่ประคองชิ้นงานจะเข้าใกล้ใบมากเกินไป
ไม้ที่มีตะปู ลวดเย็บ หรือสกรูฝังอยู่ ต้องถอนออกให้หมดก่อน ใบมีดที่ไปโดนเหล็กจะบิ่นทันที และเศษเหล็กอาจกระเด็นออกจากช่องคายเศษ ส่วนงานบังใบที่ลึกหรือกว้างเกินพิกัดของเครื่อง หรือบังใบโค้งตามขอบไม้ ให้เปลี่ยนไปใช้เร้าเตอร์ งานแบบนี้ไม่ใช่งานที่ กบไสไม้ ออกแบบมาทำ
ขั้นตอนทำบังใบและลบเหลี่ยมด้วย กบไสไม้ ให้ปลอดภัย
ก่อนเริ่ม ถอดปลั๊กหรือถอดแบตทุกครั้งที่ตั้งรั้ว ปรับตัวกำหนดความลึก หรือเปลี่ยนใบ ยึดชิ้นงานกับโต๊ะด้วยแคลมป์ให้นิ่ง โดยวางแคลมป์ให้พ้นแนวที่เครื่องจะเดิน สวมแว่นนิรภัย ที่ครอบหู และต่อเครื่องดูดฝุ่นหรือถุงเก็บฝุ่น
ระหว่างไส เปิด กบไสไม้ ให้ลูกกลิ้งหมุนเต็มรอบก่อนแตะไม้ จับเครื่องสองมือตลอด ห้ามเอื้อมมือเข้าใกล้ใต้ฐาน และห้ามเอานิ้วเขี่ยเศษไม้ที่ช่องคายเศษขณะเครื่องหมุน
หลังไสแต่ละรอบ รอให้ลูกกลิ้งหยุดสนิทก่อนวางเครื่อง
กบไสไม้ บางรุ่นมีขารองท้ายที่ยกใบให้พ้นโต๊ะเมื่อวางลง ถ้าเครื่องไม่มี ให้วางตะแคงโดยหันใบออกจากตัว อย่าวางคว่ำฐานลงบนโต๊ะขณะใบยังหมุน
สรุป: กบไสไม้ ทำบังใบและลบเหลี่ยมได้สวย เมื่อกินไม้ทีละน้อยหลายรอบ
บังใบที่ลึกไม่เท่ากันและหน้าเอียงที่กว้างแคบสลับกัน ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจาก กบไสไม้ ที่ไม่เก่ง แต่มาจากการพยายามไสให้ถึงขนาดในรอบเดียว ไม่ว่าจะเป็นขอบบานตู้ ขอบท็อปโต๊ะ หรือไม้ระแนง เมื่อแบ่งงานเป็นหลายรอบตื้น ๆ และใช้ตัวช่วยที่มากับเครื่อง งานจะออกมาเท่ากันตลอดแนว
สิ่งที่ต้องทำคือเช็กในคู่มือว่าเครื่องรองรับงานบังใบ ตั้งรั้วประคองโดยวัดจากคมใบ ลองบนเศษไม้ก่อน ตั้งความลึกต่อรอบให้ตื้นและใช้ตัวกำหนดความลึกบังใบถ้ามี ย้ายน้ำหนักมือจากหน้าไปหลังตามจังหวะ ใช้ร่องตัววีคร่อมมุมตอนลบเหลี่ยม ไสหัวไม้เข้าหากลาง และเดินตามทิศเสี้ยน
ข้อที่ห้ามพลาดคือ ห้ามใช้ กบไสไม้ กับชิ้นไม้ที่สั้นจนจับยึดไม่ได้ ถอนเหล็กออกจากไม้ก่อนไส ถอดปลั๊กทุกครั้งที่ปรับตั้ง รอใบหยุดก่อนวางเครื่อง และถ้างานลึกเกินพิกัดหรือเป็นบังใบโค้ง ให้เปลี่ยนไปใช้เร้าเตอร์โดยไม่ต้องฝืน
ลองหยิบเศษไม้ที่มีอยู่มาฝึกทำบังใบ กับ กบไสไม้ สักสามรอบ ก่อนลงงานจริง